Schrijf eerst op wat je zoekt: een geboorte, een huwelijk, een overlijden of een woonadres. Voeg de plaats en een vermoedelijke periode toe. Gebruik de plaatszoeker om de historische gemeente te bepalen. Het jaartal helpt bij de keuze van een bron, maar controleer ook wanneer de betreffende reeks in die gemeente of parochie begint.
Burgerlijke stand
Voor Nederland is 1811 een gebruikelijk beginpunt voor geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten. In delen van het zuiden begon de registratie eerder. Het CBG beschrijft die regionale verschillen. In België begint de burgerlijke stand doorgaans omstreeks 1796–1797. Kijk bij grensplaatsen en de eerste jaargangen altijd naar de concrete archiefbeschrijving. Neem een invoeringsjaar niet automatisch over als beginjaar van ieder plaatselijk register.
Een akte gaat over een gebeurtenis. De namen van ouders en partners kunnen helpen generaties te verbinden. Kies het register van de plaats van registratie; dat hoeft niet de latere woonplaats van het gezin te zijn. Bij Burgerlijke stand staat hoe je vanuit een naamindex of tafel naar de akte gaat.
Doop-, trouw- en begraafboeken
Vóór de burgerlijke stand zoek je veelal in kerkelijke registers. DTB betekent doop-, trouw- en begraafboeken. In België heten deze bronnen vaak parochieregisters. Kies niet alleen een plaats, maar ook de kerkelijke gemeente of parochie. Een doopdatum is niet zonder meer een geboortedatum; een begrafenisdatum is evenmin automatisch de overlijdensdatum. De Belgische beginnershulp wijst op dat onderscheid.
Een echt collectievoorbeeld is de DTB-toegang van Den Bommel. Daar staan verschillende boeken en deelperioden beschreven. Zoek dus binnen de inventaris de juiste soort registratie, ook als de overkoepelende toegang een veel ruimere periode noemt.
Woonadres en gezin
Voor de samenstelling van een huishouden en verhuizingen zijn bevolkingsregisters en gezinskaarten aanvullende bronnen. De Belgische genealogische handleiding beschrijft hoe een bevolkingsregister met een namenregister wordt gebruikt. Het CBG legt uit welke adres- en gezinsgegevens op Nederlandse gezinskaarten staan. Houd een vermelding op een adres apart van een akte over geboorte of overlijden.
Controleer vervolgens of de bron openbaar, bewaard, gedigitaliseerd en doorzoekbaar is. Dat zijn vier afzonderlijke vragen. Gebruik voor de eerste de openbaarheidshulp. Geen naamtreffer betekent nog niet dat het register ontbreekt: je kunt het mogelijk beeld voor beeld bekijken.