De burgerlijke stand registreert gebeurtenissen zoals geboorte, huwelijk en overlijden. De akten kunnen ouders, partners, aangevers en getuigen noemen. Daarmee kun je familieverbanden onderzoeken, maar lees eerst welke rol iemand in het document heeft. Een aangever is niet automatisch een ouder en een getuige niet automatisch familie.
Kies gemeente, gebeurtenis en jaar
In Nederland begint de burgerlijke stand veelal in 1811, met eerdere registratie in delen van het zuiden. Voor België ligt het begin doorgaans rond 1796–1797. De CBG-uitleg en de Belgische bronbeschrijving geven het vertrekpunt; de inventaris van de plaats bepaalt welke jaargangen werkelijk beschikbaar zijn.
De plaatszoeker helpt je de betreffende historische gemeente op te zoeken. De registers zijn vaak per aktetype ingedeeld. Zoek dus niet alleen een jaartal, maar ook de reeks geboorten, huwelijken of overlijdens. Bij een naamtreffer noteer je de gemeente, het aktenummer en de datum. Open vervolgens de oorspronkelijke afbeelding en vergelijk deze met de overgeschreven gegevens.
Gebruik een tafel wanneer de datum ontbreekt
Een tafel is een namenlijst die naar akten verwijst. Er bestaan jaar- en meerjarige tafels. Controleer of de verwijzing een aktenummer, een datum of een boek- en bladnummer is. Neem het nummer niet rechtstreeks over als beeldnummer in een viewer. Het is een wegwijzer binnen het register.
Bewaar ook de gebruikte spelling. Wanneer je later een naamvariant vindt, kun je dezelfde tafel daarop opnieuw nalopen. Blader bij een ontbrekende naam naar de vermoedelijke periode, als de jaargang beschikbaar is.
Controleer wat het archief bewaart
Een gemeentearchief en een andere archiefdienst kunnen verschillende delen of exemplaren van een reeks bewaren. Het huidige Zuid-Hollandse overzicht van het Nationaal Archief noemt bijvoorbeeld afzonderlijke huwelijksbijlagen van Papekop, toegang 3.164.03. Zo’n bijlagenreeks is iets anders dan het huwelijksregister zelf.
Voor een Belgisch voorbeeld beschrijft Stadsarchief Brugge de burgerlijke stand van de stad en de deelgemeenten. Kies de betreffende oorspronkelijke gemeente in plaats van alle stukken onder de huidige stadsnaam te verwachten.
Lees verder bij de akte
Gebruik de gids voor geboorteakten, huwelijksakten of overlijdensakten voor de gegevens die je daarin kunt tegenkomen. Controleer jongere registers met de openbaarheidshulp. Een openbare jaargang hoeft nog niet gescand of op naam ontsloten te zijn.